Fedakarlık Kavramı Üzerine Suçluluk ve Sadakat Hissi

Fedakarlık kavramı, hayatımızın pek çok alanında karşımıza çıkan ancak nerede başlayıp nerede borca dönüştüğü genellikle belirsiz kalan bir olgudur. Kardeşleri okusun diye okulunu bırakıp çalışan ablalar, hasta annesine bakmak için evlenmeyen kızlar ya da sevmediği bir işte yıllarca çalışıp çocuklarına katlandığını söyleyen babalar, bu durumun en yaygın örnekleri arasında yer alır. Çoğu zaman bireyler, fedakarlık yaptıklarında bunu bir vazgeçişten ziyade görünmez ve kalıcı bir kazanç gibi yaşarlar. Kendi arzusunu sevdiğinin ihtiyacı olarak göstermek ya da “ben sonra yerim” gibi cümlelerle gerçek yoksunlukları meşrulaştırmak, bu alışverişin sessiz adımlarıdır.
Fedakarlığın Görünmeyen Yüzü Ve Misafir İşçiler
Almanya’da daha kendisi doğmadan bir fabrikada işçi olarak çalışmaya başlayan babasının hikayesini paylaşan bir mühendis, bu durumun yarattığı karmaşık duyguları gözler önüne seriyor. Babası kazandığı parayı Türkiye’deki ailesine gönderirken kendisi için neredeyse hiç harcama yapmamış, fabrikanın karşısındaki pub’a otuz yıl boyunca hiç gitmemiştir. Emekli olduktan kısa süre sonra hayatını kaybeden babanın bu tutumu, oğlunda derin bir suçluluk hissi bırakmıştır. Dönemin devlet politikalarında misafir işçi olarak adlandırılan bu bireylerin yaşam tarzı, çocukların zihninde silinmez izler bırakmıştır. Tıpkı sanat dünyasında veya Kültür-sanat etkinliklerinde olduğu gibi, geçmişin izleri ve toplumsal dinamikler bireylerin sanat anlayışını ve ruh halini doğrudan etkiler. Anna Freud’un özgecil teslimiyet olarak tanımladığı bu mekanizmada, kendisi için istemesi yasaklanan insan, isteğini daha layık bulduğu birine devreder ve sevinci oradan yaşamaya çalışır.
Söylenmeyen Borçlar Ve Suçluluk Duygusu
Baba hiçbir zaman doğrudan “senin için” dememiş, oğlundan açıkça bir şey istememiştir. Söylenmeyen fedakarlıklar tartışılamadığı için sessizce vicdana yerleşir ve hiçbir şey istemeyen birine borç ödenemez. Freud’a göre çocuk, yalnızca anne babasının davranışlarını değil, onların vicdanını, yasaklarını ve beklentilerini de devralır. Başka şehre taşınan veya kendine ilk kez pahalı bir eşya alan pek çok insan bu tuhaf suçluluğa aşinadır. Hayatını erteleyen babaya kızmak, ertelenen hayatın kendisine borç kaldığını kabul etmek demektir ve muhatabı olmayan öfke içeri dönerek suçluluğa karışır. Bu durum, kaybettiği kişiye duyduğu öfkeyi kendine çevirerek onu içinde tutmaya devam eden bir melankoli halini andırır.
Suçluluktan Bağ Kurmaya Geçiş
Babasının o birayı gerçekten isteyip istemediğini kimse tam olarak bilemez; ancak suçluluğun yerini ancak başka bir bağ alabilir. Birey, babasını yalnızca yasağıyla değil, bilinmeyen istekleriyle hatırlayabildiği ve onun kendisinden ayrı bir insan olduğunu kabul edebildiği ölçüde rahatlayabilir. Kendi hayatını ve arzularını yaşamanın bir ihanet olmadığını öğrenmek, bu döngüden kurtulmanın en önemli adımıdır. Otuz yıl boyunca kapının önünden geçen bir babanın ardından, oğlunun o kapıdan her girişinde geçmişin adımlarını yanında taşıması, fedakarlığın ve sadakatin nesiller boyu süren karmaşık bağını özetlemektedir.
Kaynak: Birgün ·