Canlı Müzik Sektöründe Hak Arayışı ve Yasal Haklar

Türkiye’de sömürüye açık ve güvencesiz iş kollarına canlı müzik sektörü de hızla ekleniyor. Gün geçmiyor ki parasını alamayan, tacize uğrayan ve oldukça kötü şartlarda çalışan müzisyenlerin yakınmaları ile şikâyetleri gündeme gelmesin. Benzer bir olay en son 40 yıllık bir grubun da başına geldi ve hukuksal yollara başvuru yapıldı. Her müzisyenin dava açmak için yeterli maddi gücü bulunmuyor. Bu noktada Türkiye Müzik ve Sahne Sanatçıları Sendikası MÜZİK-SEN üzerinden hukuksal destek alınabiliyor.
Müzisyenlerin karşılaştığı sorunların başında yaklaşık yüzde 75 oranında sözleşmesiz ve kayıt dışı çalıştırılmaları geliyor. Sahne sonrasında daha önce konuşulan ücretlerin ertelenmesi ve iptal edilen etkinliklerde müzisyene hiçbir ücret ödenmemesi büyük mağduriyet yaratıyor. Müzisyenlerin sigortasız çalıştırılması, hem sosyal haklardan mahrum kalmalarına hem de yasal alacaklarını ispatlamakta zorlanmalarına sebep oluyor. Yazılı sözleşme olmaması, ilişkinin iş akdi olmadığı anlamına gelmiyor. Sosyal medyadaki reklamlar, sahne görüntüleri ve WhatsApp yazışmaları artık delil olarak kabul ediliyor.
Yargıtay Kararları ve İş Kanunu Kapsamı
Bu konuda Yargıtay 9. Hukuk Dairesi içtihatlarına bakmakta fayda var. Uyuşmazlık halinde açılacak davalarda müzisyenler açısından yol gösterici görüşler bulunuyor. Şöyle ki; müzisyen mekânda kendi belirlediği düzende, tamamen bağımsız ve sadece ortaya bir eser koymak amacıyla çıkmıyorsa; mekânın çalışma günlerine, sahne saatlerine, müşteri profiline göre hareket ediyorsa ve mekân yönetiminin denetimi altındaysa aradaki ilişki hizmet akdi olarak kabul ediliyor.
Bu durumda müzisyen İş Kanunu güvencesine giriyor ve parasını alamadığında doğrudan İş Mahkemesinde dava açma hakkı kazanıyor. Müzisyenlerin her gün çalışmaması, örneğin sadece Cuma ve Cumartesi günleri sahne alması, işverenler tarafından bağımsız çalışma olarak öne sürülebiliyor. Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu savunmayı kesin olarak reddediyor. Yargıtay, haftada sadece 1 veya 2 gün, ancak düzenli ve periyodik olarak aynı mekânda sahne almayı kısmi süreli iş sözleşmesi olarak nitelendiriyor. Haftada 2 gün çalışan bar müzisyeni de iş güvencesinden yararlanıyor.
Arabuluculuk Süreci ve Sendikal Destek
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, iş hukukunun temel ilkelerinden olan işçinin korunması ve gerçek durumun araştırılması ilkelerini müzisyen davalarında da katı bir şekilde uyguluyor. Mekânla uzlaşmazlık yaşayan müzisyenler mahkeme sürecinden önce ücretsiz hizmet veren arabuluculuk hizmetinden faydalanabiliyor. Bu süreç sonuç vermezse dava açabiliyorlar. Bütün şikâyetleri MÜZİK-SEN’e bildirerek müzisyen arkadaşlarının yanında olacağını belirten yetkililer, kültür sanat alanında yaşanan sorunları ve bağımsız tiyatroların sahnesinde verilen mücadeleleri yakından takip ediyor.
Kültür ve sanat alanındaki hak gaspları sürerken, Anayasa’nın 64’üncü maddesini gören var mı sorusu da sanatçılar tarafından sıkça dile getiriliyor. Devletin sanatın ve sanatçının korunması için alması gereken önlemler tartışılırken, müzisyenlerin hak ettiği değeri görmesi ve güvenceli çalışma koşullarına kavuşması için sendikal mücadelenin önemi her geçen gün daha da artıyor.
Kaynak: Birgün ·
Yorum yaz